Tier III · Tarım ve BiyoçeşitlilikAlt Sektör
Üçüncül Sektörler

Mevsimsel Yerel Tedarik Zinciri

Antalya hinterlandı Türkiye'nin en büyük seracılık bölgesini barındırır; yıl boyu taze sebze, narenciye, zeytinyağı ve su ürünleri tedariki sağlanabilir. COP31 catering ve konaklama tedarikçileri için "200 km yarıçap" yerel tedarik politikası hem Scope 3 Category 1 hem Category 4 nakliye emisyonlarını %30-40 azaltır.

Tarım ve Biyoçeşitlilik sektörüne dön
Bilimsel Veri

Bu alt sektörün ölçüm temeli

Birincil Emisyon Faktörü

Gıda nakliye emisyonu: Antalya-İstanbul mesafesi (~730 km) TIR = ~0.062 kg CO₂e/ton·km (DEFRA 2024)

Hesap Formülü

Tedarik zinciri nakliye emisyonu = Ağırlık (ton) × Mesafe (km) × EF_nakliye 200 km yerel tedarik tasarrufu: (730-200) km × EF_TIR × Gıda miktarı (ton)

Yerel tedarik her zaman düşük emisyonlu değildir; denizaşırı gemi taşımacılığı (0.013 kg CO₂e/ton·km) bazen uzak mesafe TIR nakliyesinden daha temizdir. Belirleyici faktör: üretim emisyonu + nakliye emisyonu toplamının yaşam döngüsü analizi (LCA). Antalya domates seracılığı ısıtma yakıtı kullanıyor; bu Scope 1 üretim emisyonunu artırabilir; güneş enerjili sera avantajlıdır.

Bilimsel Bağlam

Neden önemli?

COP30 Brezilya Amazon bölgesi yerel ürün tedariki güçlüyken protein çeşitliliğinde sorun yaşandı. Antalya için bu denge farklı; Akdeniz mutfağının protein kaynakları (balık, baklagil, zeytinyağı) bölgeden karşılanabilir, ithal kırmızı et bağımlılığı azaltılabilir.

Etkinlik bazında yerel tedarik zinciri kurulumu 12-18 ay önceden başlamalıdır: tedarikçi profili çıkarma, kapasite ve sertifikasyon denetimi, sözleşme müzakeresi, lojistik optimizasyon. TKDK hibesi bu sürecin kooperatif gelişimi aşamasında kullanılabilir.

Türkiye Bağlamı

Yerel ekosistem ve aktörler

Antalya Tarım İl Müdürlüğü 2023 verilerine göre il; 7.5 milyon ton sebze-meyve üretimiyle Türkiye liderdir. Antalya Sera Üreticileri Birliği ihracat odaklı çalışıyor; COP31 için iç piyasaya yönlendirme fırsatı var. Yüksek Lisanslı Organik Tarım Sertifikası (OTS) ve GlobalGAP belgeli işletmeler uluslararası alıcı standartlarını karşılar.

Aksiyon Planı

Pratik adımlar

01

200 km yerel tedarik politikası belirleyin

Catering ve konaklama alışverişlerinde "Antalya ve çevresi 200 km" kaynaklı ürün hedefini minimum %60 olarak satın alma politikanıza yazın. Coğrafi köken belgesi (Menşe Şahadetnamesi) tedarikçiden talep edin.

02

Mevsimsellik takvimine uyun

Antalya için mevsimlik ürün takvimi oluşturun: Kasım-Mart domates/biber (sera), Nisan-Haziran narenciye, Temmuz-Eylül karpuz/kavun. Mevsim dışı ürün yerine mevsimsel alternatif sunmak hem emisyonu hem maliyeti düşürür.

03

Tedarikçi sertifikasyon durumunu belgeleyin

GlobalGAP, Organik Tarım Sertifikası veya Türk Gıda Kodeksi uyumlu üretici listesi hazırlayın. Bu liste hem COP31 tedarikçi şartname uyumunu hem güvenli gıda yönetimini gösterir.

Referans Standartlar
  • GHG Protocol Scope 3 Standard — Category 1 ve 4
  • GlobalGAP (Global Good Agricultural Practices)
  • ISO 22000 — Food safety management
  • PAS 2050:2011 — Carbon footprint of products
Kaynakça
  1. Poore, J. & Nemecek, T. (2018). Reducing food's environmental impacts. Science.
  2. DEFRA (2024). UK GHG Conversion Factors — Freight transport.
  3. FAO (2021). The Share of Food Systems in Total Greenhouse Gas Emissions.
  4. Antalya Tarım İl Müdürlüğü (2023). Tarımsal Üretim İstatistikleri.
Eğitim & Webinar

Mevsimsel Yerel Tedarik Zinciri alanında eğitim ve webinarlarımızdan haberdar olmak için bizimle iletişime geçin.

+90 533 761 19 34info@surdurulebilirticaret.org