Tier II · Atık ve Döngüsel EkonomiAlt Sektör
İkincil Sektörler

Kompost ve Biyolojik İşleme

Organik atıkların kompostlama veya anaerobik çürütme yoluyla işlenmesi, çöp depolama sahalarından kaynaklanan metan emisyonlarını önler. COP31 Antalya catering ve konaklama tedarikçileri için gıda atığı geri dönüşümü hem emisyon azaltımı hem şeffaflık ilkesi açısından kritik öneme sahiptir.

Atık ve Döngüsel Ekonomi sektörüne dön
Bilimsel Veri

Bu alt sektörün ölçüm temeli

Birincil Emisyon Faktörü

IPCC 2019 Atık Emisyon Faktörü: çöp sahasına gönderilen gıda atığı 0.5–0.6 kg CH₄/kg ıslak atık

Hesap Formülü

Önlenen emisyon = Gıda atığı (ton) × (EF_depolama − EF_kompost) × GWP_CH4 EF_depolama ≈ 0.55 kg CH₄/kg; EF_kompost ≈ 0.01 kg CH₄/kg; GWP_CH4 = 29.8 (AR6, 100 yıl)

Kompostlama kendi başına CH₄ sıfır değildir; kontrolsüz yığın kompostlamasında 0.005–0.03 kg CH₄/kg organik madde oluşabilir. Kapalı ve oksijenden zengin kompostlama tesisleri bu değeri minimuma indirir. Anaerobik çürütme (biyogaz) ise enerji geri kazanımı ek avantajı sunar.

Bilimsel Bağlam

Neden önemli?

COP26 Glasgow'da etkinlik genelinde gıda atığı sıfır hedefi konulmuş; catering tedarikçileri menü planlama, porsiyonlama ve artık gıda bağış protokolleri uygulamıştır. COP31 Antalya için beklenti benzer: etkinlik sonunda gıda atığının %90'ından fazlasının depolamadan saptırılması.

Bir kompostlama hizmeti sağlayıcısı şu unsurları kapsamalıdır: kaynakta ayrıştırma eğitimi, atık tartı ve kayıt tutma sistemi (GHG Protocol Scope 3 Category 5 uyumlu), sertifikalı kompost veya biyogaz tesisine nakliye belgesi, yıllık önlenen emisyon raporu.

Türkiye Bağlamı

Yerel ekosistem ve aktörler

Türkiye Sıfır Atık politikası (2017-) kapsamında büyük işletmelere gıda ve organik atık ayrıştırma zorunluluğu getirildi. Belediye atık yönetimi mevzuatı (Atıkların Düzenli Depolanmasına Dair Yönetmelik 2010) biyobozunur atıkların depolamasını kısıtlıyor. Antalya Büyükşehir Belediyesi Katı Atık Yönetimi planı 2025-2030 döneminde organik atık kompost kapasitesini artırmayı hedefliyor.

Aksiyon Planı

Pratik adımlar

01

Kaynakta ayrıştırma sistemi kurun

Mutfak ve servis alanlarında renk kodlu atık kutuları (organik/geri dönüşüm/diğer) yerleştirin. Her vardiyada tartım ve kayıt yapın. Aylık gıda atığı kg verisi, hem GHG Protocol Scope 3 hem Sıfır Atık belgesi için temel veridir.

02

Sertifikalı kompost veya biyogaz tesisiyle sözleşme yapın

Antalya çevresindeki TÜRKAK onaylı organik atık işleme tesisleriyle yıllık hacim sözleşmesi yapın. Tesise gönderilen atık ağırlığı ve işleme yöntemi belgesi, "depolama saptırma" hesabı için gereklidir.

03

Artık gıda bağış protokolü geliştirin

Tüketilmemiş ancak güvenli gıdaları yerel gıda bankası veya "Too Good To Go" gibi platformlara yönlendirin. Bu bağışlar Scope 3 Category 5 atık emisyonunu düşürür ve kurumsal sosyal sorumluluk raporlamasına değer katar.

Referans Standartlar
  • GHG Protocol Scope 3 Standard — Category 5: Waste generated in operations
  • IPCC 2019 Refinement — Chapter 3: Solid Waste Disposal
  • ISO 14001:2015 — Çevre Yönetim Sistemi
  • Türkiye Sıfır Atık Yönetmeliği (2019)
Kaynakça
  1. IPCC (2019). 2019 Refinement to the 2006 IPCC Guidelines, Vol. 5 Waste.
  2. GHG Protocol (2011). Scope 3 Standard, Category 5.
  3. Türkiye Çevre Bakanlığı (2019). Sıfır Atık Yönetmeliği.
  4. Poore, J. & Nemecek, T. (2018). Reducing food's environmental impacts. Science.
Eğitim & Webinar

Kompost ve Biyolojik İşleme alanında eğitim ve webinarlarımızdan haberdar olmak için bizimle iletişime geçin.

+90 533 761 19 34info@surdurulebilirticaret.org