Tier II · Atık ve Döngüsel EkonomiAlt Sektör
İkincil Sektörler

Tek Kullanımlık Plastik Alternatifleri

Tek kullanımlık plastiklerin biyobazlı, geri dönüştürülebilir veya yeniden kullanılabilir alternatiflerle ikame edilmesi, hem atık emisyonlarını hem ham madde üretim emisyonlarını azaltır. UNFCCC etkinliklerinde plastik içecek kapları, tabaklar ve çatal-bıçaklar hedef ürün kategorileridir.

Atık ve Döngüsel Ekonomi sektörüne dön
Bilimsel Veri

Bu alt sektörün ölçüm temeli

Birincil Emisyon Faktörü

Plastik üretim emisyon faktörü: 2.3–3.8 kg CO₂e/kg plastik (DEFRA 2024)

Hesap Formülü

Azaltılan emisyon = Plastik ikame miktarı (kg) × (EF_plastik − EF_alternatif) PET şişe: ~3.0 kg CO₂e/kg; camekranlı alüminyum: ~8.2 kg CO₂e/kg (üretim); tekrar kullanılabilir paslanmaz çelik kap yaşam boyu: ~0.2 kg CO₂e/kullanım (20 yıl)

Alternatifin toplam yaşam döngüsü emisyonu (LCA), tek kullanımlıkla karşılaştırıldığında kullanım sayısına bağlıdır. Cam kavanoz, 15-20 kullanımdan sonra PET şişeye göre daha düşük kümülatif emisyon oluşturur. Biyobazlı PLA plastik, gıda kalıntısı içerdiğinde standart plastik geri dönüşüm tesislerinde kabul görmez; bu sınır not edilmelidir.

Bilimsel Bağlam

Neden önemli?

COP27 Şarm el-Şeyh'te plastik su şişesi yerine yeniden kullanılabilir kap sistemi uygulandı; tahminen 500.000+ tek kullanımlık şişe önlendi. COP31 Antalya için mekan altyapısı şartnamesinde tek kullanımlık plastik kısıtlaması beklenmektedir.

Alternatif ürün kategorileri: (1) İçecek: doldurulabilir paslanmaz çelik veya cam şişe; (2) Tabak/kap: basınçlı geri dönüştürülmüş kağıt, bambu posa; (3) Çatal-bıçak: geri dönüştürülmüş çelik veya biyobazlı PHA; (4) Torba: geri dönüştürülmüş RPET. Her kategori için LCA belgesi ve geri dönüşüm kabul sertifikası temin edilmesi önerilir.

Türkiye Bağlamı

Yerel ekosistem ve aktörler

AB Tek Kullanımlık Plastik Direktifi (2019/904) Türkiye için henüz bağlayıcı değil; ancak AB'ye ihracat yapan plastik ambalaj üreticileri gönüllü olarak uyum çalışması yürütüyor. Çevre Bakanlığı 2021 yılında plastik poşet kullanımını ücrete bağladı. Türkiye'de bio-bazlı ambalaj üreticileri: Hayat Kimya (ekolojik ürünler), Ereğli Plastik ve çeşitli KOBİ segmentindeki yenilik şirketleri.

Aksiyon Planı

Pratik adımlar

01

Plastik kullanım envanteri çıkarın

Mevcut plastik ürün kategorilerini ağırlık ve yıllık tüketim miktarıyla belgeleyin. Hangi kategoride ne tür alternatif mevcut, birim fiyat farkı nedir? Bu matris, yönetim kuruluna sunulacak dönüşüm iş planının temelidir.

02

Yeniden kullanılabilir kap ve şişe sistemi kurun

Etkinlik alanlarına su dolum istasyonu ve misafirlere dağıtılacak doldurulabilir şişe temin edin. İlk yatırım maliyeti, 2-3 etkinlikte tek kullanımlık şişe maliyetini aşağı çeker; operasyonel lojistik için servis ekibiyle protokol tanımlayın.

03

Tedarikçi şartnamesine plastik kısıtı ekleyin

Catering ve ikram tedarikçilerinize yönelik satın alma şartnamesine "tek kullanımlık plastik yasak" maddesi ekleyin. Uyum kanıtı olarak ürün bileşim belgesi ve alternatif malzeme sertifikası talep edin.

Referans Standartlar
  • EU Single-Use Plastics Directive 2019/904
  • GHG Protocol Scope 3 Standard — Category 1 (purchased goods)
  • ISO 14040/14044 — Life Cycle Assessment
  • EN 13432 — Biyobozunur ambalaj standardı
Kaynakça
  1. DEFRA (2024). UK Government GHG Conversion Factors.
  2. European Parliament (2019). Directive (EU) 2019/904 on Single-Use Plastics.
  3. Franklin Associates (2018). Comparative LCA of Reusable and Single-use Cups.
  4. ISO (2006). ISO 14044: Life Cycle Assessment — Requirements and Guidelines.
Eğitim & Webinar

Tek Kullanımlık Plastik Alternatifleri alanında eğitim ve webinarlarımızdan haberdar olmak için bizimle iletişime geçin.

+90 533 761 19 34info@surdurulebilirticaret.org