Tier I · Catering ve GıdaAlt Sektör
Birincil Sektörler

Gıda Kurtarma ve Atık Yönetimi

COP31 catering operasyonunda tahmini 100-150 ton gıda israfı öngörülmektedir. Önceden sipariş sistemi, porsiyonlama standardizasyonu ve gıda kurtarma protokolü bu israfı %40'a kadar azaltabilir; kalan organik atığın kompostlanması metan emisyonunu 9 kat düşürür.

Catering ve Gıda sektörüne dön
Bilimsel Veri

Bu alt sektörün ölçüm temeli

Birincil Emisyon Faktörü

Organik atık landfill: 0,45 kg CO₂e/kg · Kompost: 0,05 kg CO₂e/kg

Hesap Formülü

E_atık = Gıda israfı (kg) × EF_işleme (landfill: 0,45 / kompost: 0,05)

IPCC AR6 atık sektörü: landfill organik atık 0,45 kg CO₂e/kg (ağırlıklı metan), anaerobik kompost 0,05 kg CO₂e/kg. Fark 9 kattır. Gıda kurtarma (bağış, hayvan yemi) emisyonu pratik olarak sıfıra indirir.

Bilimsel Bağlam

Neden önemli?

Büyük organizasyonlarda gıda israfı toplam hazırlanan miktarın %15-25'ine ulaşabilir. COP31 ölçeğinde (~1.050.000 öğün) %20 israf varsayımıyla 150-200 ton gıda israfı üretilir; bu da ~90 ton CO₂e landfill emisyonu demektir.

Gıda kurtarma hiyerarşisi: (1) İsrafı önle — porsiyonlama ve önceden sipariş; (2) Yeniden kullanım — yerel yemek bankasına bağış; (3) Hayvan yemi; (4) Anaerobik sindirim — biyogaz + kompost; (5) Landfill son çare.

Türkiye Bağlamı

Yerel ekosistem ve aktörler

İstanbul Gıda Bankası ve Türk Kızılay gıda kurtarma operasyonlarında deneyimlidir; Antalya'da yerel şube ağları mevcuttur. Antalya Büyükşehir Belediyesi organik atık ayrıştırma sistemi ve kompost tesisi 2023'te kapasitesini artırdı. Türkiye Sıfır Atık Yönetmeliği (2019) catering firmalarını gıda atığı ayrıştırma ve raporlamaya yönlendirmektedir.

Aksiyon Planı

Pratik adımlar

01

Önceden sipariş ve diyet tercihi sistemini kurun

COP31 kayıt formuna öğün rezervasyonu ve diyet tercihini ekleyin. Talep bazlı planlama gıda hazırlama miktarını %20-35 düşürür. COP29 Bakü bu yöntemi uygulayarak israfı %35 azalttı.

02

Porsiyonlama standardizasyonu yapın

Artan talep sistemi yerine önceden belirlenmiş porsiyon ağırlıkları kullanın. Protein bileşeni için 120g, tahıl için 150g, sebze için 200g standart porsiyonlar hem israfı hem maliyeti düşürür.

03

Günlük gıda kurtarma protokolü oluşturun

Her gün etkinlik sonunda artakalan pişmiş yemekler için yerel yemek bankası veya barınak bağış anlaşması yapın. HACCP uyumlu soğutma-paketleme prosedürü zorunlu koşuldur.

04

Organik atığı kompost tesisine yönlendirin

Pişirilemeyen gıda atıklarını (sebze kabuğu, kahve telvesi, artıklar) Antalya Büyükşehir kompost tesisine yönlendirin. Landfill gönderime kıyasla CO₂e emisyonunu 9 kat azaltır ve biyogaz elde edilir.

05

Gıda atığı ağırlık takibi yapın

Her öğün sonrasında atık gıdayı tartın ve kategorilere (öncesi-hazırlık, servis artığı, tabak artığı) göre kaydedin. WRAP Food Waste Reduction Roadmap metodolojisi veri formatını standartlaştırır.

Referans Standartlar
  • WRAP Food Waste Reduction Roadmap — Measurement Protocol
  • GRI 306 — Atık Standardı (2020)
  • ISO 14001 Çevre Yönetim Sistemi
  • Sıfır Atık Yönetmeliği (Çevre Bakanlığı 2019)
  • HACCP — Gıda güvenliği yönetim sistemi
Kaynakça
  1. IPCC AR6 (2021). Chapter 7: Agriculture, Forestry and Other Land Use.
  2. WRAP (2023). Food Waste Reduction Roadmap Progress Report.
  3. US EPA (2024). Emission Factors for GHG Inventories — Waste.
  4. UNFCCC (2023). COP28 Dubai Catering Sustainability Report.
  5. Çevre Bakanlığı (2019). Sıfır Atık Yönetmeliği.
Eğitim & Webinar

Gıda Kurtarma ve Atık Yönetimi alanında eğitim ve webinarlarımızdan haberdar olmak için bizimle iletişime geçin.

+90 533 761 19 34info@surdurulebilirticaret.org